Номер 260, страница 191 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

260. Прачытайце тэкст. Складзіце і запішыце яго план. Перакажыце тэкст з дапамогай плана.

Асноўныя спосабы ўключэння цытат у тэкст і іх афармленне на пісьме

а) Цытата можа суправаджацца словамі аўтара. Пры такім спосабе цытавання знакі прыпынку такія ж, як і ў сказах з простай мовай. У словах аўтара выкарыстоўваюцца дзеясловы пісаць, сказаць, адзначыць, нагадаць, прапанаваць і іншыя, якія паказваюць, каму належыць цытата: У адным з вершаў Янка Купала пісаў: «Без шчасця кахання — долі няма на зямлі»;

б) Цытата можа ўводзіцца ў аўтарскі тэкст як частка сказа пры дапамозе падпарадкавальных злучнікаў. У такіх выпадках яна бярэцца ў двукоссе і пішацца з малой літары: Якуб Колас пісаў пра тое, што «задача пісьменніка — у адборы лепшага, у прывядзенні мовы да літаратурных нормаў»;

в) Для ўвядзення цытаты ў тэкст могуць выкарыстоўвацца пабочныя канструкцыі як гаворыць, паводле слоў, па словах, на думку, як лічыў: На думку Якуба Коласа, «добра быць у дарозе, якую ты сам сабе выбіраеш».

Пры афармленні цытат трэба памятаць:

• калі цытата прыводзіцца часткова, то пропуск часткі тэксту абазначаецца шматкроп’ем (у пачатку, у сярэдзіне, у канцы цытаты): Стары настаўнік з рамана I. Шамякіна гаворыць, звяртаючыся да сваіх вучняў: «...Не верце, калі хто скажа, што хоць адна дарога ў жыцці будзе лёгкая»;

• цытаты ў вершаванай форме ў двукоссе не бяруцца:

У патрыятычным вершы «Не шукай» Янка Купала, звяртаючыся да моладзі, пісаў:

Не шукай ты шчасця, долі
На чужым, далёкім полі.

Вершаваная цытата выдзяляецца двукоссе м, калі пачынаецца на тым жа радку, што і словы аўтара: Аб упартай працы над вершам Максім Багдановіч пісаў: «Трэба з сталі каваць, гартаваць гібкі верш, абрабіць яго трэба з цярпеннем» (Паводле А. Каўруса).

План:

1. Спосабы ўключэння цытат у тэкст:
а) Цытата, якая суправаджаецца словамі аўтара (афармляецца як простая мова).
б) Цытата як частка сказа, уведзеная з дапамогай падпарадкавальных злучнікаў.
в) Цытата, уведзеная з дапамогай пабочных канструкцый.

2. Правілы афармлення цытат на пісьме:
а) Выкарыстанне шматкроп'я для абазначэння пропуску ў цытаце.
б) Асаблівасці афармлення вершаваных цытат.

Ответ: План тэксту, які адлюстроўвае яго структуру і асноўны змест, прадстаўлены вышэй.

У тэксце разглядаюцца асноўныя спосабы ўключэння цытат у пісьмовы тэкст і правілы іх афармлення.

Існуе тры асноўныя спосабы ўвядзення цытаты. Першы спосаб – гэта ўключэнне цытаты, якая суправаджаецца словамі аўтара. У такім выпадку знакі прыпынку ставяцца гэтак жа, як і ў сказах з простай мовай. Напрыклад: У адным з вершаў Янка Купала пісаў: «Без шчасця кахання — долі няма на зямлі». Другі спосаб – гэта ўвядзенне цытаты як часткі сказа з дапамогай падпарадкавальных злучнікаў (напрыклад, што). Тады цытата бярэцца ў двукоссе і пачынаецца з малой літары: Якуб Колас пісаў пра тое, што «задача пісьменніка — у адборы лепшага, у прывядзенні мовы да літаратурных нормаў». Трэці спосаб — выкарыстанне пабочных канструкцый, такіх як на думку, паводле слоў, як лічыў. Напрыклад: На думку Якуба Коласа, «добра быць у дарозе, якую ты сам сабе выбіраеш».

Таксама ў тэксце звяртаецца ўвага на важныя правілы афармлення цытат. Па-першае, калі цытата падаецца не поўнасцю, пропуск часткі тэксту абазначаецца шматкроп'ем. Яно можа стаяць у пачатку, сярэдзіне ці ў канцы цытаты. Напрыклад: Стары настаўнік з рамана І. Шамякіна гаворыць, звяртаючыся да сваіх вучняў: «...Не верце, калі хто скажа, што хоць адна дарога ў жыцці будзе лёгкая». Па-другое, ёсць асаблівасці ў афармленні вершаваных цытат. Калі верш цытуецца з захаваннем радкоў (у слупок), двукоссе не выкарыстоўваецца. Напрыклад, Янка Купала пісаў:
Не шукай ты шчасця, долі
На чужым, далёкім полі.
Але калі вершаваная цытата ідзе ў адзін радок са словамі аўтара, яна бярэцца ў двукоссе, як у наступным прыкладзе: Аб упартай працы над вершам Максім Багдановіч пісаў: «Трэба з сталі каваць, гартаваць гібкі верш, абрабіць яго трэба з цярпеннем».

Ответ: Пераказ тэксту згодна са складзеным планам прадстаўлены вышэй.