Номер 259, страница 190 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

259. Прачытайце тэкст. Перабудуйце сказы з простай мовай у сказы з ускоснай і запішыце.

Сустрэча сяброў у Александрыі

Купалле — старажытнае славянскае свята. Сёння яно з маштабам адзначаецца ў многіх беларускіх гарадах і вёсках. Больш за ўсё гасцей збіраецца ў Александрыі Магілёўскай вобласці.

Адзін з запрошаных гасцей расказаў нам: «Александрыя стала месцам сяброўскіх сустрэч і пляцоўкай для народнай дыпламатыі. Павага не толькі да сваёй культуры, але і да творчых дасягненняў іншых народаў — гэта рыса беларускага нацыянальнага характару».

Другі госць прызнаўся: «У вас сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае!» Гаспадары з гордасцю гаварылі: «Традыцыйнымі ў нас сталі тэматычныя пляцоўкі “Зроблена ў Беларусі”, “Купальскі вянок сяброўства”, “Кірмашовы завулак”, конкурс “Ведаем Беларусь” і інш. Прэзентуюцца беларускія кнігі, нацыянальная кухня, музыка і фальклор».

Арганізатары свята сцвярджаюць: «Гэты фестываль асаблівы для нашай краіны, нашай культуры. У яго беларуская душа, якая выяўляецца ў песні, кнізе, слове» (Паводле М. Яўсеева).

Які фестываль вы прапанавалі б правесці, каб уславіць сваю малую радзіму? Абгрунтуйце сваю думку.

Зрабіце сінтаксічны разбор аднаго сказа з ускоснай мовай (на выбар).

Растлумачце пастаноўку знакаў прыпынку ў сказах першага абзаца.

Праз якія элементы малюнка перадаецца нацыянальны каларыт свята?

Перабудуйце сказы з простай мовай у сказы з ускоснай і запішыце.

Адзін з запрошаных гасцей расказаў нам, што Александрыя стала месцам сяброўскіх сустрэч і пляцоўкай для народнай дыпламатыі, і што павага не толькі да сваёй культуры, але і да творчых дасягненняў іншых народаў з'яўляецца рысай беларускага нацыянальнага характару.

Другі госць прызнаўся, што ў іх сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае.

Гаспадары з гордасцю гаварылі, што традыцыйнымі ў іх сталі тэматычныя пляцоўкі «Зроблена ў Беларусі», «Купальскі вянок сяброўства», «Кірмашовы завулак», конкурс «Ведаем Беларусь» і іншыя, а таксама што прэзентуюцца беларускія кнігі, нацыянальная кухня, музыка і фальклор.

Арганізатары свята сцвярджаюць, што гэты фестываль асаблівы для нашай краіны і культуры, і што ў яго беларуская душа, якая выяўляецца ў песні, кнізе, слове.

Ответ: Вышэй прыведзены сказы, перабудаваныя з простай мовай у сказы з ускоснай мовай.

Які фестываль вы прапанавалі б правесці, каб уславіць сваю малую радзіму? Абгрунтуйце сваю думку.

Каб уславіць сваю малую радзіму, я б прапанаваў правесці фестываль пад назвай «Палескія скарбы». Мая малая радзіма — Палессе, унікальны край з багатай гісторыяй, самабытнай культурай і непаўторнай прыродай. Фестываль быў бы прысвечаны захаванню і папулярызацыі культурнай і прыроднай спадчыны гэтага рэгіёна.

Праграма фестывалю магла б уключаць:

• Кірмаш рамеснікаў, дзе былі б прадстаўлены традыцыйныя палескія рамёствы: ганчарства, ткацтва, бортніцтва, лозапляценне.
• Майстар-класы па народных танцах, песнях і абрадах Палесся.
• Дэгустацыю страў мясцовай кухні, прыгатаваных па старадаўніх рэцэптах.
• Выставы фотаздымкаў і карцін, якія адлюстроўваюць прыгажосць палескіх пейзажаў.
• Экалагічныя экскурсіі па балотах і лясах з расповедамі пра ўнікальную флору і фауну.
• Канцэрты фальклорных калектываў.

Абгрунтаванне: Такі фестываль дапамог бы не толькі захаваць унікальныя традыцыі Палесся для будучых пакаленняў, але і прыцягнуць турыстаў, што спрыяла б эканамічнаму развіццю рэгіёна. Гэта дазволіла б паказаць, што «малая радзіма» — гэта не проста месца на карце, а жывая крыніца культуры, гісторыі і натхнення, сапраўдны «скарб» Беларусі.

Ответ: Я б прапанаваў правесці фестываль «Палескія скарбы», накіраваны на папулярызацыю ўнікальнай культуры, рамёстваў і прыроды Палесся з мэтай захавання спадчыны і развіцця турызму ў рэгіёне.

Зрабіце сінтаксічны разбор аднаго сказа з ускоснай мовай (на выбар).

Разгледзім сказ: Другі госць прызнаўся, што ў іх сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае.

Сказ складаназалежны (галоўная частка: Другі госць прызнаўся; даданая дапаўняльная частка: што ў іх сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае), апавядальны, няклічны.

Галоўная частка: Другі госць прызнаўся. Сказ двухсастаўны, развіты, поўны.

• госць — дзейнік, выражаны назоўнікам у назоўным склоне.
• прызнаўся — просты дзеяслоўны выказнік, выражаны дзеясловам абвеснага ладу.
• другі — дапасаванае азначэнне, выражанае парадкавым лічэбнікам.

Даданая частка: што ў іх сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае. Сказ аднасастаўны назыўны, развіты, поўны, ускладнены аднароднымі адасобленымі азначэннямі.

• свята — дзейнік, выражаны назоўнікам у назоўным склоне.
• у іх — акалічнасць месца, выражаная займеннікам з прыназоўнікам.
• сапраўднае — дапасаванае азначэнне, выражанае якасным прыметнікам.
• звонкае, квяцістае, радаснае — аднародныя адасобленыя дапасаваныя азначэнні, выражаныя якаснымі прыметнікамі.

Схема сказа: [— =], (што [ ] — ~~~, ~~~, ~~~).

Ответ: Вышэй прыведзены поўны сінтаксічны разбор сказа «Другі госць прызнаўся, што ў іх сапраўднае свята — звонкае, квяцістае, радаснае».

Растлумачце пастаноўку знакаў прыпынку ў сказах першага абзаца.

Першы абзац: Купалле — старажытнае славянскае свята. Сёння яно з маштабам адзначаецца ў многіх беларускіх гарадах і вёсках. Больш за ўсё гасцей збіраецца ў Александрыі Магілёўскай вобласці.

1. Купалле — старажытнае славянскае свята.

• Працяжнік (—) ставіцца паміж дзейнікам (Купалле) і выказнікам (свята), якія выражаны назоўнікамі ў назоўным склоне, пры адсутнасці дзеяслова-звязкі.
• Кропка (.) у канцы сказа ставіцца таму, што сказ апавядальны і закончаны па інтанацыі і сэнсе.

2. Сёння яно з маштабам адзначаецца ў многіх беларускіх гарадах і вёсках.

• Кропка (.) у канцы сказа ставіцца, бо сказ з'яўляецца завершаным апавядальным выказваннем. У сказе няма іншых знакаў прыпынку, таму што аднародныя члены гарадах і вёсках злучаны адзіночным злучнікам «і».

3. Больш за ўсё гасцей збіраецца ў Александрыі Магілёўскай вобласці.

• Кропка (.) у канцы сказа ставіцца, бо ён з'яўляецца закончаным апавядальным сказам.

Ответ: У першым сказе працяжнік стаіць паміж дзейнікам і выказнікам, выражанымі назоўнікамі; ва ўсіх сказах кропка ў канцы пазначае завершанасць апавядальнага выказвання.

Праз якія элементы малюнка перадаецца нацыянальны каларыт свята?

Нацыянальны каларыт свята на малюнку (эмблеме) перадаецца праз наступныя элементы:

• Народны арнамент: Цэнтральная частка эмблемы выканана ў выглядзе складанага геаметрычнага арнаменту, падобнага на традыцыйную беларускую вышыўку. Такія ўзоры часта сустракаюцца на ручніках, адзенні і сімвалізуюць сонца, урадлівасць і дабрабыт.
• Палявыя кветкі: Эмблема ўпрыгожана вянком з палявых кветак, сярод якіх выразна бачныя васількі і рамонкі. Васілёк з'яўляецца адным з неафіцыйных сімвалаў Беларусі, а пляценне вянкоў — важная частка купальскіх абрадаў.
• Традыцыйныя колеры: У афармленні выкарыстоўваюцца колеры, характэрныя для беларускай культуры: чырвоны, белы, зялёны, жоўты, сіні. Спалучэнне чырвонага і белага мае асаблівае значэнне ў нацыянальнай сімволіцы.
• Сімвалы земляробства: Некаторыя элементы арнаменту нагадваюць каласы, што сімвалізуе багаты ўраджай і сувязь свята з земляробчым календаром.
• Сімвал адзінства: Маленькія фігуркі людзей, якія трымаюцца за рукі вакол цэнтральнага сімвала, могуць адлюстроўваць карагод — традыцыйны народны танец, які сімвалізуе адзінства, сяброўства і супольнасць, што адпавядае назве фестывалю «Александрыя збірае сяброў».

Ответ: Нацыянальны каларыт на малюнку перадаецца праз выкарыстанне традыцыйнага беларускага арнаменту, выявы палявых кветак (васількоў і рамонкаў), характэрнай каляровай гамы, а таксама сімвалаў земляробства і адзінства (карагод).