Номер 95, страница 74 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

95. Прачытайце тэкст, размяркоўваючы складаназлучаныя сказы чацвёртага абзаца ў адпаведнасці са схемамі. Вызначце колькасць частак у тэксце.

1. [Як ...., ________ ], але [ ________ ].

2. То [ ________ ], то [ ________ ].

3. Ці [ ________ ], ці [ ________ ].

Кош смецця

Паездку ў грыбы запланавалі яшчэ вечарам. У лесе дождж накрапваў зусім рэдкі, і перашкодай для грыбнога палявання ён ніколечкі не быў. Але як ні стараўся Лёшка, як ні пераглядаў кожную травінку, нічога не знаходзіў.

Хлопец па..шоў далей. А найлепшыя па- магатыя – не толькі пільны зрок але і добрыя ногі. Хацеў разагнацца але поз..рк выхапіў нешта б..люткае каля старой б..розы. Ці то белы гры.. прыхава..ся ці то сырае..ка лісцікам прыкрылася. Пад..шоў бліжэй і ра..гледзеў по- ліэтыленавы пакет, які л..жаў побач з бляшан- кай з-пад кансерваў. Лёшка загарнуў бляшан- ку ў пакет і паклаў у кош..к. Не пакідаць жа смецце ў лесе.

Як на злосць, грыбы не трапляліся на вочы але погл..д спыніўся на нечым іншым. Ледзь не праз кожную сотню крокаў ці чарговы пакет ляжаў ці бляшанка валялася. А яшчэ то плас..масавыя бутэлькі былі згрува..чаны ў кучы то пласт..кавыя каробачкі ўсюды пара..кіданы. Лёшка збіраў усё запар.

Хлопец добра ведае, якую шкоду наносіць смецце навакольнаму асяроддзю. Ён і ў горадзе ладзіць суботнікі^СЛ. Вось нядаўна ў нядзе- лю палову дня правёў у Севастопальскім парку. І бутэлькі збіраў, і шмат іншай драбязы да сметніц перанёс.

Калі хлопец вярнуўся да машыны, мама з дзядулем былі ўжо там з двума кошыкамі грыбоў. Яны ўсё зразумелі (Паводле А. Карлюкевіча).

Чаму хлопец збіраў смецце? Якая карысць ад паасобнага збору смецця? Абгрунтуйце сваю думку.

Запішыце трэці і чацвёрты абзацы тэксту, устаўляючы прапушчаныя літары і расстаўляючы знакі прыпынку. Назавіце сродкі сувязі граматычных частак скла- даназлучаных сказаў і вызначце тып сэнсавых адносін паміж імі.

Растлумачце напісанне арфаграм і пастаноўку знакаў прыпынку ў выдзеленым сказе. Складзіце яго схему.

Разгледзьце фотаздымак. Пры асвятленні якой тэмы яго можна выкарыстаць як ілюстрацыю?

✍️ Вы прынялі ўдзел у экалагічнай акцыі «Вызвалім лес для жыцця!». Напішыце на- татку ў газету пра гэта мерапрыемства, выкарыстоўваючы складаназлучаныя сказы.

1. Хлопец збіраў смецце, таму што разумеў, якую шкоду яно наносіць навакольнаму асяроддзю. Ён быў неабыякавым да стану прыроды і меў вопыт удзелу ў суботніках. Паасобны збор смецця прыносіць вялікую карысць: ён дазваляе адпраўляць пластык, шкло, паперу і метал на другасную перапрацоўку. Гэта дапамагае зберагчы прыродныя рэсурсы, зменшыць плошчу звалак і захаваць наваколле чыстым.

2. Трэці абзац: Як на злосць, грыбы не трапляліся на вочы, але погляд спыніўся на нечым іншым. Ледзь не праз кожную сотню крокаў ці чарговы пакет ляжаў, ці бляшанка валялася. А яшчэ то пластмасавыя бутэлькі былі згрувашчаны ў кучы, то пластыкавыя каробачкі ўсюды параскіданы. Лёшка збіраў усё запар.

Складаназлучаныя сказы ў трэцім абзацы:

Як на злосць, грыбы не трапляліся на вочы, але погляд спыніўся на нечым іншым. — Сродак сувязі: супраціўны злучнік але. Тып адносін: супраціўныя.

Ледзь не праз кожную сотню крокаў ці чарговы пакет ляжаў, ці бляшанка валялася. — Сродак сувязі: паўторны раздзяляльны злучнік ці ... ці. Тып адносін: раздзяляльныя.

А яшчэ то пластмасавыя бутэлькі былі згрувашчаны ў кучы, то пластыкавыя каробачкі ўсюды параскіданы. — Сродак сувязі: паўторны раздзяляльны злучнік то ... то. Тып адносін: раздзяляльныя.

Чацвёрты абзац: Хлопец добра ведае, якую шкоду наносіць смецце навакольнаму асяроддзю. Ён і ў горадзе ладзіць суботнікі. Вось нядаўна ў нядзелю палову дня правёў у Севастопальскім парку. І бутэлькі збіраў, і шмат іншай драбязы да сметніц перанёс.

Складаназлучаны сказ у чацвёртым абзацы:

І бутэлькі збіраў, і шмат іншай драбязы да сметніц перанёс. — Сродак сувязі: паўторны спалучальны злучнік і ... і. Тып адносін: спалучальныя.

3. У прапанаваным тэксце няма выдзеленага сказа.

4. Фотаздымак можна выкарыстаць як ілюстрацыю да матэрыялаў на тэмы: забруджванне лясоў бытавымі адходамі, важнасць захавання чысціні ў прыродзе, экалагічная свядомасць, правядзенне акцый па ўборцы смецця, карысць адпачынку на прыродзе без шкоды для яе.

5. Вызвалім лес для жыцця!

У мінулую суботу адбылася экалагічная акцыя «Вызвалім лес для жыцця!», і мноства неабыякавых людзей далучылася да яе. То свяціла сонца, то набягалі хмары, але нішто не магло сапсаваць нашага бадзёрага настрою. Мы не толькі збіралі пластыкавыя бутэлькі і пакеты, але і сартавалі іх для далейшай перапрацоўкі. І дарослыя, і дзеці працавалі зладжана, і ў выніку лес стаў чысцейшым і прыгажэйшым. Беражыце прыроду, і яна адкажа вам сваёй шчодрасцю!