Номер 57, страница 47 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

57. Прачытайце тэлефонную размову. Растлумачце ролю займенніка што і злучніка што ў складаназалежных сказах.

— Прывітанне, Марыля! Я памятаю, што ты добра фатаграфуеш. Мне патрэбна твая дапамога.

— Рада цябе чуць, Настасся! Ты выбрала, што хочаш сфатаграфаваць?

— Так, вядома! Гэта помнік літары ў.

— А нічога, што ён знаходзіцца ў Полацку?

— Нічога. Заўтра туды паедзем з бацькамі.

— Не забывайся: у Полацку жыве сама гісторыя. Фатаграфаваць будзем многа. Усё, што звязана з беларускай культурай.

Назавіце сродкі сувязі ў складаназалежных сказах.

Выпішыце бяззлучнікавы складаны сказ. Падкрэсліце ў ім граматычныя асновы, назавіце сродкі сувязі частак.

Разгледзьце фотаздымак. Як выглядае помнік? Карыстаючыся рознымі крыніцамі, даведайцеся, што напісана на помніку. Складзіце складаныя сказы са словамі-надпісамі.

✍️ Напішыце невялікае сачыненне-разважанне пра помнік літары ў, выкарыстоўваючы складаныя сказы рознай будовы.

57. У складаназалежных сказах, прыведзеных у тэксце, сродкамі сувязі з'яўляюцца злучнік што і саюзнае слова (адносны займеннік) што. Злучнік што далучае даданую частку да галоўнай у сказах: «Я памятаю, што ты добра фатаграфуеш» і «А нічога, што ён знаходзіцца ў Полацку?». Саюзнае слова што не толькі злучае часткі сказа, але і выступае членам даданай часткі ў сказах: «Ты выбрала, што хочаш сфатаграфаваць?» і «Усё, што звязана з беларускай культурай».

Бяззлучнікавы складаны сказ: Не забывайся: у Полацку жыве сама гісторыя. Граматычныя асновы: не забывайся; гісторыя жыве. Часткі сказа звязаны пры дапамозе сэнсавых адносін паяснення і інтанацыі.

Помнік літары «ў» уяўляе сабой стэлу ў выглядзе кнігі, на якой размешчаны рэльефныя радкі з літарай. Помнік стаіць на круглым пастаменце, дзе таксама змешчана вялікая літара «ў». На помніку выгравіраваны словы з гэтай літарай, а таксама цытата з верша Рыгора Барадуліна: «Ад Еўфрасінні, ад Скарыны, ад Полацка пачаўся свет». Кожны беларус ведае, што ад Полацка пачаўся свет. Цытата, якая выбіта на помніку, нагадвае пра вялікую гісторыю старажытнага горада.

Помнік літары «ў» ў Полацку — гэта не проста скульптура, а сапраўдны сімвал беларускай мовы і культуры. Ён быў усталяваны, каб увекавечыць унікальнасць нашай мовы, бо літара «ў нескладовае» не сустракаецца ні ў адным іншым славянскім алфавіце. Кожны, хто прыязджае ў Полацк, імкнецца ўбачыць гэты помнік, які стаў адной з галоўных славутасцей горада.

Гледзячы на гэты манумент, разумееш, наколькі багатая і самабытная наша спадчына. Надпісы на ім нагадваюць пра вялікіх асветнікаў, якія паходзяць з гэтай зямлі. Гэта месца, дзе адчуваецца непарыўная сувязь часоў і пакаленняў, што натхняе на вывучэнне роднай мовы і гісторыі. Я лічу, што такія помнікі вельмі важныя, бо яны выхоўваюць павагу да сваіх каранёў.