Номер 230, страница 167 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

230. Прачытайце. Выпішыце асноўную думку тэксту. Прапануйце назву тэксту з улікам яго тэмы і стылю.

У «Тлумачальным слоўніку беларускай мовы» падаецца некалькі значэнняў слова свята. Гэта і ўрачысты дзень, прысвечаны якой-небудзь падзеі, і святочныя дні, якія адзначае царква ў гонар пэўных святых, а таксама выхадны, непрацоўны дзень.

Традыцыя святкавання важных падзей у жыцці чалавека, грамадства, дзяржавы мае старажытныя карані. На працягу стагоддзяў беларусы адзначалі розныя святы: збіраліся разам, каб пагаманіць^Л, паспяваць, а часам і паплакаць. Фалькларыст Васіль Ліцвінка адзначаў, што святы, ушанаваныя — гэта найвышэйшы ўзровень развіцця духоўнай культуры.

У XX стагоддзі адзначаюцца дзяржаўныя святы. Устанаўліваюцца яны ў гонар падзей, якія маюць асаблівае гістарычнае або грамадска-палітычнае значэнне для Рэспублікі Беларусь і істотна паўплывалі на развіццё беларускай дзяржавы і грамадства. Дзяржаўныя святы, святочныя дні, памятныя даты ўстанаўлівае Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь або Усебеларускі народны сход.

Галоўнымі дзяржаўнымі святамі ў календары беларусаў з'яўляюцца Дзень Канстытуцыі, Дзень Дзяржаўнага сцяга, Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага гімна Рэспублікі Беларусь, Дзень Перамогі, Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь (Дзень Рэспублікі), Дзень народнага адзінства, Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі.

Ёсць таксама прафесійныя святы. У гэтыя дні мы ўшаноўваем прадстаўнікоў пэўных прафесій або прафесійнай галіны.

Дзевяць свят у Беларусі афіцыйна аб'яўлены непрацоўнымі днямі. Гэта Новы год, Нараджэнне Хрыстова (паводле календара праваслаўнай і каталіцкай канфесій)^Н, Дзень жанчын, Свята працы, Дзень Перамогі, Радаўніца (па календары праваслаўнай канфесіі), Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь (Дзень Рэспублікі), Дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Святы трэба ведаць, вывучаць і... святкаваць, бо яны захоўваюць гісторыю нашай краіны (Паводле кнігі «Дзяржаўныя святы Рэспублікі Беларусь»).

✍️ Якія святы і памятныя даты самыя значныя для вас? З апорай на тэкст і малюнак раскажыце, якія святы маюць найбольшую значнасць для жыхароў Беларусі (малюнак адлюстроўвае вынікі даследавання, праведзенага НАН Беларусі ў 2022 годзе).

Выпішыце назвы дзяржаўных свят з календара беларусаў. Раскажыце пра традыцыі святкавання гэтых урачыстасцей, якія існуюць у вашай сям'і.

Складзіце тэзісы да тэксту з улікам наступных патрабаванняў да гэтага жанру.

Тэзісы як прыём працы з тэкстам

Тэзісы (ад грэч. thesis — ‘сцвярджэнне’) — сцісла сфармуляваныя асноўныя палажэнні зыходнага тэксту. Тэзісы адлюстроўваюць істотную інфармацыю, якая дапамагае адэкватна перадаць змест. Тэзісы не патрабуюць прыкладаў і ілюстрацый. Звычайна яны нумаруюцца: так лягчэй захаваць логіку аўтарскіх разважанняў.

Каб скласці тэзісы, трэба:

• перачытаць тэкст, вызначыць яго асноўную думку, падзяліць на сэнсава-лагічныя часткі (яны, як правіла, супадаюць з абзацамі);

• ранжыраваць (упарадкаваць) з кожным абзацы інфармацыю, выдзеліць асноўную і выключыць другарадную, неістотную;

• адзначыць у кожным абзацы сказ, які з'яўляецца інфармацыйным цэнтрам;

• сфармуляваць (абагульніць, перафразаваць) палажэнні, якія адлюстроўваюць асноўныя думкі зыходнага тэксту.

Такім чынам, падрыхтаваць тэзісы — гэта значыць сфармуляваць і запісаць асноўныя палажэнні зыходнага тэксту. Па сваім прызначэнні тэзісы падобныя на план (лаканічна, абагульнена падаюць інфармацыю), але гэта розныя формы перапрацоўкі зместу тэксту. Розніца паміж імі наступная: фармулёўкі пунктаў плана толькі называюць тэму, а тэзісы сцісла раскрываюць яе сутнасць, сэнсавае ядро тэксту.

230. Прачытайце. Выпішыце асноўную думку тэксту. Прапануйце назву тэксту з улікам яго тэмы і стылю.

Якія святы і памятныя даты самыя значныя для вас?

З апорай на тэкст і малюнак раскажыце, якія святы маюць найбольшую значнасць для жыхароў Беларусі (малюнак адлюстроўвае вынікі даследавання, праведзенага НАН Беларусі ў 2022 годзе).

Выпішыце назвы дзяржаўных свят у календары беларусаў. Раскажыце пра традыцыі святкавання гэтых урачыстасцей, якія існуюць у вашай сям'і.

Складзіце тэзісы да тэксту з улікам наступных патрабаванняў да гэтага жанру.

Тэзісы як прыём працы з тэкстам

Тэзісы (ад грэч. thesis — ‘сцвярджэнне’) — сцісла сфармуляваныя асноўныя палажэнні зыходнага тэксту. Тэзісы адлюстроўваюць істотную інфармацыю, якая дапамагае адэкватна перадаць змест. Тэзісы не патрабуюць прыкладаў і ілюстрацый. Звычайна яны нумаруюцца: так лягчэй захаваць логіку аўтарскіх разважанняў.

Каб скласці тэзісы, трэба:

• перачытаць тэкст, вызначыць яго асноўную думку, падзяліць на сэнсава-лагічныя часткі (яны, як правіла, супадаюць з абзацамі);

• ранжыраваць (спарадкаваць) у кожным абзацы інфармацыю, выдзеліць асноўную і выключыць другарадную, неістотную;

• адзначыць у кожным абзацы сказ, які з’яўляецца інфармацыйным цэнтрам;

• сфармуляваць (абагульніць, перафразіраваць) палажэнні, якія адлюстроўваюць асноўныя думкі зыходнага тэксту.

Такім чынам, падрыхтаваць тэзісы — гэта значыць сфармуляваць і запісаць асноўныя палажэнні зыходнага тэксту. Па сваім прызначэнні тэзісы падобныя на план (лаканічна, абагульнена падаюць інфармацыю), але гэта розныя формы перапрацоўкі зместу тэксту. Розніца паміж імі наступная: фармулёўкі пунктаў плана толькі называюць тэму, а тэзісы сцісла раскрываюць яе сутнасць, сэнсавае ядро тэксту.