Номер 162, страница 120 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

162. Прачытайце тэкст. Вызначце яго стыль. Раскрыйце якой думкі падрадкаваны гэты тэкст?

Студэнцкія канікулы Люда праводзіла ў вёсцы. Вясковай дзяўчыне надакучвала шумнае гарадское жыццё, да якога яна ніяк не магла прывыкнуць. Вабіла тая цішыня, якая панавала ў вёсцы, дзе галаву дурманіў водар травы і кветак. Людміла радавалася бясхмарнаму крыштальна-блакітнаму небу над галавой, чыстаму паветру. Асаблівыя ўзнёсласць і замілаванне прыходзілі вясной, калі пакрывае зямлю першая сакавітая зеляніна, калі апранаюць лёгкае белае адзенне сады. Май — зялёная маладосць года, час, калі на ўсе галасы спяваюць птушкі і ажывае кожная травіначка. А як жа прыемна, калі наляціць цёмная хмарка і пральецца цёплым дожджыкам! Так і хочацца з далоні выпіць тую святую вадзічку, якую паслалі нябёсы (Паводле К. Сосна).

Выпішыце з тэксту складаназалежныя сказы з некалькімі даданымі часткамі. Зрабіце іх пісьмовы сінтаксічны разбор.

Растлумачце правапіс выдзеленых слоў.

162. Стыль тэксту — мастацкі. Тэкст падпарадкаваны раскрыццю думкі пра хараство і спакой вясковага жыцця, пра гармонію чалавека і прыроды, замілаванне родным краем.

Складаназалежныя сказы з некалькімі даданымі часткамі і іх сінтаксічны разбор:

Вабіла тая цішыня, якая панавала ў вёсцы, дзе галаву дурманіў водар травы і кветак. – Сказ складаназалежны з паслядоўным падпарадкаваннем дзвюх даданых частак (апавядальны, няклічны). Першая даданая частка (якая панавала ў вёсцы) — азначальная, адносіцца да назоўніка цішыня ў галоўнай частцы. Другая даданая частка (дзе галаву дурманіў водар травы і кветак) — азначальная, адносіцца да назоўніка вёсцы ў папярэдняй даданай частцы.

Асаблівыя ўзнёсласць і замілаванне прыходзілі вясной, калі пакрывае зямлю першая сакавітая зеляніна, калі апранаюць лёгкае белае адзенне сады. – Сказ складаназалежны з аднародным сузалежным падпарадкаваннем дзвюх даданых акалічнасных частак часу (апавядальны, няклічны). Даданыя часткі (калі пакрывае зямлю першая сакавітая зеляніна) і (калі апранаюць лёгкае белае адзенне сады) адносяцца да галоўнай часткі і адказваюць на пытанне калі?.

Май – зялёная маладосць года, час, калі на ўсе галасы спяваюць птушкі і ажывае кожная травіначка. – Сказ складаназалежны з аднародным сузалежным падпарадкаваннем дзвюх даданых азначальных частак, злучаных злучнікам і (апавядальны, няклічны). Даданыя часткі (калі на ўсе галасы спяваюць птушкі) і (ажывае кожная травіначка) адносяцца да назоўніка час у галоўнай частцы.

Растлумачэнне правапісу выдзеленых слоў:

гарадское – у прыметніку, утвораным ад назоўніка горад з дапамогай суфікса -ск-, спалучэнне зычных д і с на пісьме перадаецца як дс.

бясхмарнаму – прыстаўка бяс- пішацца з літарай с, бо корань пачынаецца з глухога зычнага х.

крыштальна-блакітнаму – складаны прыметнік, які абазначае адценне колеру, пішацца праз злучок.

зеляніна – правапіс безнаціскной літары е правяраецца націскнымі словамі зелень, зялёны.

лёгкае – напісанне парнага звонкага зычнага г, які вымаўляецца як [х], правяраецца формай слова, у якой пасля яго стаіць галосны: лёганькі.

адзенне – падвоенае нн пішацца ў назоўніках ніякага роду, утвораных ад дзеясловаў, на стыку кораня і суфікса -нн- (-енн-).