Номер 77, страница 61 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

77. Прачытайце тэкст. Вызначце, да якога стылю ён адносіцца, з якой мэтай напісаны і каму адрасаваны. Абгрунтуйце сваю думку. Падбярыце да тэксту загаловак.

Для белорусского пейзажа природа выбрала акварель, и чуть размытые родниковой водой краски оказались здесь самыми подходящими. В Беларуси нет резких контрастов и крутых гор, вулканов и каньонов. Границы её не омывают бурные моря, а ледяной Север и жаркие тропики находятся слишком далеко от нашей земли. В связи с этим она почти не знает разгула стихий.

И потому белый аист, которому нужен покой, родным берегом признал Беларусь. Он не зимует у нас, но каждой весной, возвращаясь из тёплых краёв, возвещает о любви к Беларуси. Этот голубовато-зелёный край — его родина, а он — её символ. Символ миролюбия, тихой прелести и потаённо-мудрой силы (По В. Ждановичу).

✍️ Якія фарбы падабраў аўтар, каб перадаць прыгажосць Беларусі?

Якую ролю адыгрываюць у тэксце складаназлучаныя сказы?

Запішыце тэкст па-беларуску. У складаназлучаных сказах падкрэсліце граматычныя асновы, вызначце сродкі сувязі частак і сэнсавыя адносіны паміж імі. Растлумачце пастаноўку знакаў прыпынку.

Разгледзьце малюнак. Ці адпавядае ён зместу тэксту?

77. Тэкст належыць да публіцыстычнага стылю. Яго мэта — выхаванне ў чытачоў любві да Радзімы, пачуцця гонару за яе. Тэкст адрасаваны шырокаму колу чытачоў. Думку можна абгрунтаваць тым, што аўтар выкарыстоўвае вобразна-выяўленчыя сродкі (эпітэты: бурныя мара, ціхай прыгажосці, патаемна-мудрай сілы; метафару: прырода выбрала акварэль), каб эмацыянальна ўздзейнічаць на чытача. Загаловак да тэксту: Сімвал Беларусі.

Каб перадаць прыгажосць Беларусі, аўтар падабраў такія фарбы, як акварэль, ледзь размытыя крынічнай вадой фарбы, а таксама адценні блакітна-зялёнага краю.

Складаназлучаныя сказы адыгрываюць ролю сродку, які дазваляе стварыць цэласную, разгорнутую карціну беларускай прыроды, паказаць розныя з'явы ў іх узаемасувязі і супрацьпастаўленні.

Запіс тэксту па-беларуску і яго аналіз:

Для беларускага пейзажу прырода выбрала акварэль, і ледзь размытыя крынічнай вадой фарбы аказаліся тут самымі падыходзячымі. У Беларусі няма рэзкіх кантрастаў і крутых гор, вулканаў і каньёнаў. Межы яе не абмываюць бурныя моры, а ледзяная Поўнач і спякотныя тропікі знаходзяцца занадта далёка ад нашай зямлі. У сувязі з гэтым яна амаль не ведае разгулу стыхій.

І таму белы бусел, якому патрэбен спакой, родным берагам прызнаў Беларусь. Ён не зімуе ў нас, але кожнай вясной, вяртаючыся з цёплых краёў, абвяшчае пра любоў да Беларусі. Гэты блакітна-зялёны край — яго радзіма, а ён — яе сімвал. Сімвал міралюбства, ціхай прыгажосці і патаемна-мудрай сілы.

У складаназлучаных сказах:

1. Для беларускага пейзажу прырода выбрала акварэль, і ледзь размытыя крынічнай вадой фарбы аказаліся тут самымі падыходзячымі. (Злучальная сувязь, адносіны адначасовасці).

2. Межы яе не абмываюць бурныя моры, а ледзяная Поўнач і спякотныя тропікі знаходзяцца занадта далёка ад нашай зямлі. (Супраціўная сувязь, адносіны супрацьпастаўлення).

3. Гэты блакітна-зялёны край — яго радзіма, а ён — яе сімвал. (Супраціўная сувязь, адносіны супрацьпастаўлення).

Тлумачэнне пастаноўкі знакаў прыпынку:

Коска ставіцца паміж часткамі складаназлучаных сказаў, звязаных злучнікамі і, а.

Працяжнік у сказе «Гэты блакітна-зялёны край — яго радзіма, а ён — яе сімвал» ставіцца паміж дзейнікам і выказнікам, выражанымі назоўнікамі ў назоўным склоне, пры адсутнасці дзеяслова-звязкі.

Малюнак адпавядае зместу тэксту. На ім паказаны белы бусел на фоне характэрнага для Беларусі пейзажу з вадой і чаротам, што візуальна дапаўняе апісанне сімвала краіны і яе спакойнай прыроды.