Номер 198, страница 143 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

198. Спішыце, устаўляючы, дзе трэба, прапушчаныя літары, раскрываючы дужкі і расстаўляючы знакі прыпынку. Абгрунтуйце выбар знакаў прыпынку паміж часткамі бяззлучнікавых складаных сказаў.

1. Хочаш быць разумным бяры прыклад з разумных людзей (А. Чарнышэвіч). 2. На белым свец.. цудаў не бывае заяўляе не закрасуе зноў (В. Русілка). 3. Смерці ў Паэта няма ёсць нараджэн-не (Я. Янішчыц). 4. Без Радзімы народ.. н..ма без народ.. н..ма Радзімы (Р. Барадулін). 5. Голас (не)знаёмага можа з..дзівіць голас друга — на хвіліну спыніць голас любой — сагрэць со..цам лета голас маці — в..рнуць з таго свет.. (М. Танк). 6. Размова — мова думак маўчан..есл — мова ісціны (А. Разанаў).

Растлумачце пастаноўку знакаў прыпынку ў межах частак у 5-м і 6-м сказах. Складзіце схемы 2-3 сказаў.

1. Хочаш быць разумным — бяры прыклад з разумных людзей (А. Чарнышэвіч).

2. На белым свеце цудаў не бывае: завялае не закрасуе зноў (В. Русілка).

3. Смерці ў Паэта няма — ёсць нараджэнне (Я. Янішчыц).

4. Без Радзімы народа няма — без народа няма Радзімы (Р. Барадулін).

5. Голас незнаёмага можа здзівіць, голас друга — на хвіліну спыніць, голас любай — сагрэць сонцам лета, голас маці — вярнуць з таго свету (М. Танк).

6. Размова — мова думак, маўчанне — мова ісціны (А. Разанаў).

У 5-м сказе ў другой, трэцяй і чацвёртай частках працяжнік ставіцца паміж дзейнікам (голас), выражаным назоўнікам у назоўным склоне, і выказнікам (спыніць, сагрэць, вярнуць), выражаным інфінітывам, пры адсутнасці дзеяслова-звязкі.

У 6-м сказе ў абедзвюх частках працяжнік ставіцца паміж дзейнікам (размова, маўчанне) і выказнікам (мова), выражанымі назоўнікамі ў назоўным склоне, пры адсутнасці дзеяслова-звязкі.

Схемы сказаў:

2. [ ], : [ ]. (другая частка раскрывае прычыну таго, пра што гаворыцца ў першай)

3. [ ] — [ ]. (змест частак супрацьпастаўляецца)