Номер 4, страница 9 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

4. Прачытайце тэкст. Вызначце яго стыль і тып, назавіце характэрныя для гэтага стылю моўныя сродкі, якія неабходна выкарыстаць пры перакладзе.

✍️ Вусна перакладзіце тэкст на беларускую мову.

6 августа 1517 года в Праге вышла в свет одна из книг Библии на древнебелорусском языке — «Псалтырь», которую издал Франциск Скорина из Полоцка. Именно эта дата считается началом истории белорусского книгопечатания.

Библия Франциска Скорины стала первой печатной книгой для восточных славян. Она почти на 50 лет опередила книгу «Апостол», изданную в московской типографии. Это был научный, духовный и образовательный прорыв.

Франциск Скорина оставил потомкам библейские книги, переведённые на язык, близкий к народному. Он учил всегда помнить свой долг перед родиной, подчёркивая, что «обязанность человека — трудиться на благо родины, не жалеть всякого тружения и скарбов для... отчизны своея». «Понеже от прирожения звери, ходящие в пустыни, знают ямы своя; птици, летающие по въздуху, ведають гнезда своя; рибы, плывающие по морю и в реках, чують виры своя; пчелы и тым подобная боронять ульев своих, — тако ж и люди, игде зродилися... к тому месту великую ласку имеютъ», — писал в предисловии к одной из своих книг просветитель.

Книги Франциска Скорины не только оказали влияние на развитие духовной культуры Беларуси, но и стимулировали возникновение книгопечатания на славянских землях, распространялись в многочисленных рукописных копиях (По материалам БелТА).

Зачытайце словы першадрукара пра стаўленне чалавека да радзімы. У чым актуальнасць гэтых слоў сёння? Запішыце гэта выказванне на сучаснай беларускай мове. Праверце правільнасць выканання задання (гл. практ. 174). Падкрэсліце ў тэксце перакладу літары, якія перадаюць фанетычныя асаблівасці беларускай мовы.

Раскажыце, якое значэнне мела дзейнасць Ф. Скарыны для культуры Беларусі і іншых краін.

4. Стыль тэксту — публіцыстычны. Тып — апавяданне з элементамі разважання. Характэрныя моўныя сродкі: тэрміны (кнігадрукаванне, тыпаграфія), даты (6 жніўня 1517 года), уласныя назвы (Прага, Францыск Скарына), цытаты, нейтральная лексіка.

6 жніўня 1517 года ў Празе выйшла ў свет адна з кніг Бібліі на старабеларускай мове — «Псалтыр», якую выдаў Францыск Скарына з Полацка. Менавіта гэтая дата лічыцца пачаткам гісторыі беларускага кнігадрукавання.

Біблія Францыска Скарыны стала першай друкаванай кнігай для ўсходніх славян. Яна амаль на 50 гадоў апярэдзіла кнігу «Апостал», выданую ў маскоўскай тыпаграфіі. Гэта быў навуковы, духоўны і адукацыйны прарыў.

Францыск Скарына пакінуў нашчадкам біблейскія кнігі, пераведзеныя на мову, блізкую да народнай. Ён вучыў заўсёды помніць свой абавязак перад радзімай, падкрэсліваючы, што «абавязак чалавека — працаваць на карысць радзімы, не шкадуючы ніякіх намаганняў і скарбаў для... айчыны сваёй». «Паколькі ад прыраджэння звяры, што ходзяць у пустыні, ведаюць ямы свае; птушкі, што лётаюць у паветры, ведаюць гнёзды свае; рыбы, што плаваюць па моры і ў рэках, адчуваюць віры свае; пчолы і ім падобныя абараняюць вуллі свае, — гэтаксама і людзі, дзе нарадзіліся... да таго месца вялікую ласку маюць», — пісаў у прадзмове да адной са сваіх кніг асветнік.

Кнігі Францыска Скарыны не толькі аказалі ўплыў на развіццё духоўнай культуры Беларусі, але і стымулявалі ўзнікненне кнігадрукавання на славянскіх землях, распаўсюджваліся ў шматлікіх рукапісных копіях (Па матэрыялах БелТА).

Словы першадрукара пра стаўленне чалавека да радзімы: «Паколькі ад прыраджэння звяры, што ходзяць у пустыні, ведаюць ямы свае; птушкі, што лётаюць у паветры, ведаюць гнёзды свае; рыбы, што плаваюць па моры і ў рэках, адчуваюць віры свае; пчолы і ім падобныя абараняюць вуллі свае, — гэтаксама і людзі, дзе нарадзіліся... да таго месца вялікую ласку маюць».

Гэтыя словы актуальныя і сёння, бо яны сцвярджаюць каштоўнасць патрыятызму, любові да роднай зямлі. Яны нагадваюць, што натуральная прыхільнасць да месца свайго нараджэння з'яўляецца асновай для служэння свайму народу і краіне.

Выказванне на сучаснай беларускай мове: «Бо ад прыроды звяры, што ходзяць па пустыні, ведаюць свае норы; птушкі, што лятаюць у паветры, ведаюць свае гнёзды; рыбы, што плаваюць у моры і рэках, адчуваюць свае віры; пчолы і падобныя ім абараняюць свае вуллі, — так і людзі, дзе нарадзіліся і выхаваны, да таго месца вялікую любоў маюць».

Дзейнасць Францыска Скарыны мела выключнае значэнне для культуры Беларусі і суседніх краін. Ён паклаў пачатак беларускаму кнігадрукаванню, зрабіўшы Біблію даступнай для шырокага кола чытачоў на зразумелай ім мове. Гэта спрыяла росту адукаванасці, развіццю нацыянальнай мовы і літаратуры, умацаванню нацыянальнай самасвядомасці. Яго дзейнасць таксама стымулявала з'яўленне кнігадрукавання ў іншых славянскіх землях, стаўшы важным укладам у агульнаеўрапейскую культуру.