Номер 290, страница 206 - гдз по белорусскому языку 9 класс учебник Валочка, Васюковіч

290. Пазнаёмцеся з тэкстам выступлення на навуковай канферэнцыі вядомага беларускага вучонага Адама Яўгенавіча Супруна. Тэзісы, якія раскрываюць нормы этычных паводзін асобы, аформіце як сказы з простай мовай (простая мова стаіць пасля слоў аўтара, перад словамі аўтара, словы аўтара стаяць у сярэдзіне простай мовы). Для ўключэння простай мовы ў сказ выкарыстоўвайце словы для даведкі.

У з о р. Вядомы лінгвіст адзначае: «Трэба любіць сваю родную мову, ніколі не саромецца яе».

Д л я д а в е д к і: вучоны, вядомы лінгвіст, знакаміты прафесар, мовазнаўца, мовавед, спецыяліст у галіне лінгвістыкі; падкрэслівае, напамінае, сцвярджае, заўважае, звяртае ўвагу (на што?), выказвае думку, нагадвае і інш.

У лінгвістычнае выхаванне ўваходзіць фарміраванне пэўных этычных норм маўленчых паводзін у розных выпадках жыцця. Можна сфармуляваць некаторыя нормы, але яны, зразумела, ніяк не прэтэндуюць на вычарпальнасць:

• любі сваю родную мову, ніколі не саромейся яе;
• авалодвай усім багаццем сваёй мовы, вывучай іншыя мовы;
• паважай усе мовы, у тым ліку мову свайго субяседніка.

Мова — не асабістая ўласнасць, яна — уласнасць цэлага народа, дрэнных народаў не бывае. Разам з тым кожная мова — частка агульначалавечай скарбніцы ведаў і культуры;

• ніколі не выказвай адмоўных ці зняважлівых ацэнак адносна чужых моў: яны прынцыпова памылковыя, бо кожная мова мае свае адэкватныя сродкі перадачы з'яў рэчаіснасці ці можа пры неабходнасці іх развіць;
• імкніся карыстацца мовай народа, сярод якога жывеш ці часова знаходзішся. Калі гэта немагчыма, шукай агульную мову (лепей нейтральную);
• не навязвай сваёй мовы іншым. Яна заслугоўвае любові і павагі, а не прымусу;
• імкніся да ўзаемаразумення, не адмаўляйся зразумець свайго нават выпадковага субяседніка;
• імкніся да правільнасці мовы. Іншаземцы прабачаць табе агрэхі ў сваёй мове, а землякі не даруюць іх, калі ты будзеш звяртацца да іх на чужой мове. Да сваіх трэба звяртацца на агульнай роднай мове, нават не пазбаўленай памылак.

290. Вядомы лінгвіст адзначае: «Любі сваю родную мову, ніколі не саромейся яе».

«Авалодвай усім багаццем сваёй мовы, — сцвярджае вучоны, — вывучай іншыя мовы».

Знакаміты прафесар звяртае ўвагу: «Паважай усе мовы, у тым ліку мову свайго субяседніка».

«Ніколі не выказвай адмоўных ці зняважлівых ацэнак адносна чужых моў», — падкрэслівае спецыяліст у галіне лінгвістыкі.

«Імкніся карыстацца мовай народа, сярод якога жывеш, — раіць мовазнаўца, — а калі гэта немагчыма, шукай агульную мову».

Мовавед заўважае: «Не навязвай сваёй мовы іншым. Яна заслугоўвае любові і павагі, а не прымусу».

«Імкніся да ўзаемаразумення, не адмаўляйся зразумець свайго нават выпадковага субяседніка», — выказвае думку Адам Яўгенавіч Супрун.

Вучоны напамінае: «Імкніся да правільнасці мовы. Да сваіх трэба звяртацца на агульнай роднай мове, нават не пазбаўленай памылак».